کلمه جو
صفحه اصلی

ام القوین

دانشنامه عمومی

ام القیوین (به عربی: ام القیوین)(به انگلیسی: Umm Al Quwain) یکی از شهرها و شیخ نشینهای هفت گانهٔ امارات متحده عربی است.
حاکم امارت ام القیوین شیخ سعود بن راشد بن أحمد المعلا ویکی از اعضاء هفت گانه مجلس ملی اتحادی هستند.

دانشنامه آزاد فارسی

اُمُّ القُوَین
(یا: ام القیوین) یکی از شیخ نشین های تشکیل دهندۀ کشور امارات متحدۀ عربی، در سواحل جنوبی خلیج فارس. ام القوین بعد از عجمان کوچک ترین امارت، از امارات عربی متحده، و کم جمعیت ترین آن هاست (۲۷هزار، تخمین ۱۹۹۱). به خط مستقیم ۲۷ کیلومتر ساحل آن در خلیج فارس است. مهم ترین محل تمرکز جمعیت و مرکز این شیخ نشین شهر ام القوین است. این شهر تا قرن ۱۹ بندرگاه دزدان دریایی بود. در ۱۸۲۰ دولت بریتانیا امارت های عربی خلیج فارس، ازجمله ام القوین را مجبور به امضای قرارداد صلح با سایر مناطق همجوار کرد. در ۱۹۷۱ در تشکیل امارات عربی متحده شریک شد. بودجۀ آن را امارات عربی متحده تأمین می کند. تاکنون در این سرزمین نفت به دست نیامده است.

پیشنهاد کاربران

اُم ُّ الْقَیْوَیْن ، یکى از 7 امیرنشین امارات متحدة عربى . این نام را برگرفته از «ام القوّة» به معنای مرکز نیرو دانسته اند که به تدریج به ام القوین و سپس به ام القیوین تبدیل شده است ( جناب ، 306 ) .
این امارت در جنوب شبه جزیرة مسندم ، بر امتداد ساحل موسوم به ساحل مهادن یا متصالح یا قرصنه در 25 و 35 عرض شمالى و 55 و 34 طول شرقى قرار دارد ( بریتانیکا؛ سنان ، 19؛ مجتهدزاده ، 166 ) .
شیخ نشینهای هفتگانة مسندم و دیگر نقاط جنوبى خلیج فارس تا پیش از سدة 12ق /18م عملاً قرنها تحت تسلط و حاکمیت ایران بوده است . به هنگام گسترش حاکمیت نادرشاه افشار بر کرانه های جنوبى خلیج فارس ، شیوخ قاسمى جلفار ( رأس الخیمه ) در مسندم نفوذ و حاکمیت داشتند. پس از نادر و سقوط دولت افشاریه ، نفوذ شیوخ قواسم تا کرانه های شمالى خلیج فارس گسترش یافت . در اوایل سدة 13ق /19م شبه جزیرة مسندم تحت سلطة وهابیان درآمد. نیروی دریایى بریتانیا که در پى تسلط بر مناطق خلیج فارس بود، به رویارویى با شیوخ منطقه پرداخت و پس از شکست دادن آنان در 1820م قرار داد صلحى میان شیوخ قواسم مسندم و بریتانیا منعقد شد. طبق این قرارداد قبایل مسندم به صورت حکومتها و واحدهای سیاسى و مستقل از یکدیگر و در عین حال وابسته به بریتانیا درآمدند و قلمرو این شیوخ امضا کنندة صلح ، امارات متصالحه ( صلح کننده ) نامیده شد. شیخ نشین ام القیوین که حکومتش در آن زمان با شیخ عبدالله بن راشد بود، از نخستین امضاکنندگان این قرارداد بود. تقسیم اصلى قلمرو شیوخ در 1921م / 1300ش صورت گرفت . در این زمان ام القیوین همراه ابوظبى ، دبى ، شارجه ( شارقة ) ، رأس الخیمه ، عجمان و فجیره یکى از شیخ نشینهای هفتگانة مسندم شد. در 1971م /1350ش با خروج بریتانیا از خلیج فارس ، شیخ نشینهای موسوم به متصالحه ، فدراسیون «امارات عربى متحده » را تأسیس کردند ( نک: اسعدی ، 1/208، 226؛ اقتداری ، 337، 338؛ بشیر، 22 - 23؛ دلدم ، 137 - 140؛ سنان ، 19 - 20؛ مجتهدزاده ، 164 - 166، 178 ) .
امارت ام القیوین که پس از عجمان کوچک ترین امارات متصالحة عربى است ، تنها شیخ نشین شبه جزیرة مسندم است که سرزمینش محدودة جغرافیایى یکپارچه ای را شامل مى شود ( سنان ، 124؛ مجتهدزاده ، 178؛ میریان ، 181 ) . امارت ام القیوین در جنوب و غرب رأس الخیمه و به فاصلة 6 کیلومتری شمال عجمان قرار گرفته است . شارجه در 31 کیلومتری ، و دبى در 45 کیلومتری جنوب غربى ام القیوین قرار دارند. ساحل خلیج فارس به طول 24 کم شمال غربى و غرب آن را فراگرفته است ( جناب ، 304؛ بشیر، 20؛ میریان ، همانجا؛ یغمایى ، 126 ) . وجود مرزهای مورد اختلاف و نامعین ، تعیین دقیق مساحت ام القیوین را بسیار مشکل و شاید ناممکن ساخته است ، اما مى توان گفت حدود 777 کم 2 مساحت دارد که معادل 1% کل مساحت امارات متحده را به خود اختصاص داده است ( اسعدی ، 1/208؛ اقتداری ، 343؛ بشیر، 20، 22؛ جناب ، همانجا؛ میریان ، 182؛ بریتانیکا؛ WNGD, . ( 1243 مرکز آن شهر ام القیوین است که بر جزیره ای واقع شده است و هنگام جزر آب به خاک اصلى امارت ام القیوین مى پیوندد ( بشیر، 20؛ جناب ، 305 ) .
آب و هوای ام القیوین خشک و صحرایى است . در زمستان دمای آن به 25 سانتى گراد مى رسد و در تابستان آب و هوای آن مانند دیگر امارات ساحلى گرم و مرطوب است . این سرزمین شامل واحة بزرگى است که از کرانه های شمالى شهر ام القیوین آغاز مى شود و تا فلج المعلى در جنوب خاوری ادامه دارد. در شرق این واحه ، وادی مرفق - دهانة دره ای از کوه حجاز - واقع شده است ( بشیر، همانجا؛ جناب ، 304؛ مجتهدزاده ، همانجا؛ اسعدی ، 1/210؛ یغمایى ، همانجا ) .
تا سدة 19م اوضاع اقتصادی ام القیوین صورت مناسبى نداشت ، تا اینکه در دوران حکومت احمد بن عبدالله بن راشد، ام القیوین با کنیا، سومالى و زنگبار ارتباط تجاری برقرار کرد و به صورت غنى ترین امارت ساحل خلیج فارس درآمد ( جناب ، 306 ) . مراودات تجاری و اقتصادی با سواحل ایرانى خلیج فارس نیز پیوسته جریان دارد و ایرانیان در آنجا صاحب مؤسسات گوناگون چون مدارس ، شعبة بانک و شرکتهای بازرگانى هستند ( میریان ، 181 - 182 ) . کار اصلى مردم ام القیوین ماهیگیری است و اقتصاد آن بر پایة وصول 30% از عواید نفتى شارجه و امتیاز انتشار تمبر و کمک دیگر امارات و برخى کشورهای عربى استوار است ( جناب ، 305؛ میریان ، 181؛ اسعدی 1/240؛ سنان ، همانجا؛ جعفری 329 ) . در 1969م /1348ش حاکم ام القیوین قراردادی به مدت 40 سال برای اکتشاف نفت در حوزة خشکى ام القیوین با شرکت شل منعقد کرد و حق الامتیازی بابت آن و بهره برداری از گازهای طبیعى نفت دریافت نمود ( جناب ، 311 - 312 ) . فعالیت کشاورزی در ام القیوین بسیار ضعیف و اندک است . تنها در واحة فلج المعلى در مرزهای جنوب غربى ام القیوین به سبب وجود آب ، کشت و زرع صورت مى پذیرد. در آن واحه نخل ، سبزیجات و درختان انبه وجود دارد ( بشیر، همانجا؛ جناب ، 304؛ بریتانیکا ) . مرغداری و تولید لبنیات نیز از اوایل سال 1980م در این امارت رواج یافته است ( اسدی ، 210، 212 ) .
جمعیت ام القیوین از حدود 17 هزار نفر در 1975م /1354ش به حدود 29 هزار نفر در 1986م /1365ش افزایش یافت . جمعیت شهر ام القیوین را در دهة 1990م تا 15 هزار تن نیز برآورد کرده اند ( اسعدی ، 1/210؛ اقتداری ، 343؛ مجتهدزاده ، 178؛ کتاب سبز، 4 ) . ظاهراً بیشتر مردم آن سرزمین ایرانى تبارند که به زبان عربى و فارسى سخن مى گویند. ساکنان بومى آن را قبایل آل بوعلى و السودان و قبیلة غفیری تشکیل مى دهند ( اسعدی ، 213؛ قلعجى ، 672؛ میریان ، همانجا ) ؛ مردم عرب زبان آن پیرو مذاهب پنج گانة اسلامند. قبیلة غفیری حنبلى مذهب ، و قبایل آل بوعلى و السودان وهابى مسلکند ( اسعدی ، قلعجى ، مجتهدزاده ، میریان ، همانجاها ) .
حاکم ام القیوین از 1981م /1360ش ، شیخ راشد بن احمد آل على از خاندان المعلى از شاخه های قبیلة آل بوعلى است . معمولاً این مقام در خانوادة امیران المعلى به توالى باقى مانده است ( ریس . . .


کلمات دیگر: