کلمه جو
صفحه اصلی

بافتن


مترادف بافتن : بافندگی کردن، نساجی کردن، در هم تنیدن، به هم تابیدن، تاروپود درهم زدن، سر هم زدن، حرف بی منطق زدن، گزافه گویی کردن، از خود درآوردن

فارسی به انگلیسی

to weave, to knit, to braid, to fabricate, manufacture, twine, [fig.] to fabricate

to weave, to braid, [fig.] to fabricate


manufacture, twine, weave


فارسی به عربی

اضفر , حک , حیاکة
( بافتن (مثل توری وغیره ) ) ضفیرة

اضفر , حک , حياکة


مترادف و متضاد

braid (فعل)
بهم تابیدن و بافتن، بافتن

weave (فعل)
درست کردن، بافتن

knit (فعل)
بهم پیوستن، بستن، بافتن، گره زدن، کشبافی کردن

entwine (فعل)
بافتن، در اغوش گرفتن، بهم پیچیدن، بهم پیچاندن، مثل طناب تابیدن

entwist (فعل)
بافتن، در اغوش گرفتن، بهم پیچیدن، بهم پیچاندن، مثل طناب تابیدن

بافندگی کردن، نساجی کردن


در هم تنیدن، به هم تابیدن، تاروپود درهم زدن


سر هم زدن، حرف بی‌منطق زدن، گزافه‌گویی کردن


از خود درآوردن


۱. بافندگی کردن، نساجی کردن
۲. در هم تنیدن، به هم تابیدن، تاروپود درهم زدن
۳. سر هم زدن، حرف بیمنطق زدن، گزافهگویی کردن
۴. از خود درآوردن


فرهنگ فارسی

( مصدر ) ( بافت بافد خواهد بافت بباف بافنده بافته ) ۱ - تار و پود را در هم کردن برای ایجاد پارچه قالی فرش و غیره رشته های مو یا نخ یا پشم را بهم تابیدن نسخ. ۲ - سر هم کردن سخنان دروغ لاف و گزاف گفتن .

فرهنگ معین

(تَ ) (مص م . ) ۱ - رشته های نخ یا پشم را به هم تابیدن . ۲ - سخنان دروغ گفتن .

لغت نامه دهخدا

بافتن. [ ت َ ] ( مص ) بمعنی نسج عربی است که در پارچه و حصیر و کرباس و غیره استعمال میشود. ( فرهنگ شعوری ج 1 ص 181 ). بافندگی. نسج کردن جامه و مانند آن. ( آنندراج ). پارچه درست کردن. پود را در تار داخل کردن و آنها را درهم نمودن. ( ناظم الاطباء ). نَسج. ( تاج المصادر بیهقی ) ( منتهی الارب ). حَیاکت.( تاج المصادر بیهقی ). حَوک. ( دهار ). اسداء. ( منتهی الارب ). شَتن. ( منتهی الارب ). دو دسته رشته های ابریشمی یا پنبه ای یا پشمی و جز آن را از عرض و طول از لابلای هم رد کردن. گره زدن و سپس کوفتن دو رشته نخ یا پشم یا ابریشم و جز آن در دو جهت طولی و عرضی و از بهم شدن و فشرده گشتن تارها و پودها سطحی منسوج پدید آوردن. بهم کردن تارها و پودهایی از ابریشم یا نخ یا پشم یا الیاف و جز آن و سطحی منسوج پدید آوردن. رشته های تار و پود ابریشمی یا پشمی یا نخی یا کتانی و الیاف و جز آن را از عرض و طول درهم کردن و سطحی از آن بوجود آوردن چنانکه در قالی و کرباس و پارچه و حصیر وجز آن. برهم افکندن رشته های تار و پود :
جهان را بدانش توان یافتن
بدانش توان رشتن و بافتن.
ابوشکور.
بیاموختشان رشتن و بافتن
به تار اندرون پود را تافتن.
فردوسی.
بچین در یکی مرد بد بی همال
همی بافت آن جامه را هفت سال.
فردوسی.
این را زبان نهاد و خرد رشت و عقل بافت
نقاش بود دست و ضمیر اندر آن میان.
فرخی.
بحله دین حق در پود تنزیل
بایشان بافت از تأویل تاری.
ناصرخسرو.
و [ طهمورث ]ابریشم و پشم ببافت. ( نوروزنامه ). دیوان را مطیع گردانید [ جمشید ] و بفرمود تا گرمابه ساختند و دیبا را ببافتند. ( نوروزنامه ).
بنوبت من هر کس که بافت کسوت شعر
ز لفظ و معنی من پود و تار میسازد.
خاقانی.
خود بپای رضا نبافته اند
خود به دست نظر ندوخته اند.
خاقانی.
پی ثنای محمد برآر تیغ ضمیر
که خاص بر قد او بافتند درع ثنا.
خاقانی.
یافته و بافته ست شاه چو داود و جم
یافته مهر کمال بافته درع امان.
خاقانی.
خرما نتوان خورد از این خار که کشتیم
دیبا نتوان بافت از این پشم که رشتیم.
سعدی ( طیبات )
سَف ؛ بافتن از برگ خرمازنبیل و امثال آن. ( منتهی الارب ) ( تاج المصادر بیهقی ). ضَفر؛ بافتن رسن و گیسو و امثال آن. ( تاج المصادربیهقی ) ( منتهی الارب ). تسهیم ؛ چادر مخطط بافتن. ( منتهی الارب ). سَحل ؛ جامه از ریسمان یک تاه بافتن. ( منتهی الارب ). سَرد؛ زره بافتن. ( منتهی الارب ). عَکش ؛ بافتن تننده خانه را. ( منتهی الارب ). هلهلة؛ تنک بافتن جامه را. ( منتهی الارب ).

بافتن . [ ت َ ] (مص ) بمعنی نسج عربی است که در پارچه و حصیر و کرباس و غیره استعمال میشود. (فرهنگ شعوری ج 1 ص 181). بافندگی . نسج کردن جامه و مانند آن . (آنندراج ). پارچه درست کردن . پود را در تار داخل کردن و آنها را درهم نمودن . (ناظم الاطباء). نَسج . (تاج المصادر بیهقی ) (منتهی الارب ). حَیاکت .(تاج المصادر بیهقی ). حَوک . (دهار). اسداء. (منتهی الارب ). شَتن . (منتهی الارب ). دو دسته رشته های ابریشمی یا پنبه ای یا پشمی و جز آن را از عرض و طول از لابلای هم رد کردن . گره زدن و سپس کوفتن دو رشته نخ یا پشم یا ابریشم و جز آن در دو جهت طولی و عرضی و از بهم شدن و فشرده گشتن تارها و پودها سطحی منسوج پدید آوردن . بهم کردن تارها و پودهایی از ابریشم یا نخ یا پشم یا الیاف و جز آن و سطحی منسوج پدید آوردن . رشته های تار و پود ابریشمی یا پشمی یا نخی یا کتانی و الیاف و جز آن را از عرض و طول درهم کردن و سطحی از آن بوجود آوردن چنانکه در قالی و کرباس و پارچه و حصیر وجز آن . برهم افکندن رشته های تار و پود :
جهان را بدانش توان یافتن
بدانش توان رشتن و بافتن .

ابوشکور.


بیاموختشان رشتن و بافتن
به تار اندرون پود را تافتن .

فردوسی .


بچین در یکی مرد بد بی همال
همی بافت آن جامه را هفت سال .

فردوسی .


این را زبان نهاد و خرد رشت و عقل بافت
نقاش بود دست و ضمیر اندر آن میان .

فرخی .


بحله ٔ دین حق در پود تنزیل
بایشان بافت از تأویل تاری .

ناصرخسرو.


و [ طهمورث ]ابریشم و پشم ببافت . (نوروزنامه ). دیوان را مطیع گردانید [ جمشید ] و بفرمود تا گرمابه ساختند و دیبا را ببافتند. (نوروزنامه ).
بنوبت من هر کس که بافت کسوت شعر
ز لفظ و معنی من پود و تار میسازد.

خاقانی .


خود بپای رضا نبافته اند
خود به دست نظر ندوخته اند.

خاقانی .


پی ثنای محمد برآر تیغ ضمیر
که خاص بر قد او بافتند درع ثنا.

خاقانی .


یافته و بافته ست شاه چو داود و جم
یافته مهر کمال بافته درع امان .

خاقانی .


خرما نتوان خورد از این خار که کشتیم
دیبا نتوان بافت از این پشم که رشتیم .

سعدی (طیبات )


سَف ّ؛ بافتن از برگ خرمازنبیل و امثال آن . (منتهی الارب ) (تاج المصادر بیهقی ). ضَفر؛ بافتن رسن و گیسو و امثال آن . (تاج المصادربیهقی ) (منتهی الارب ). تسهیم ؛ چادر مخطط بافتن . (منتهی الارب ). سَحل ؛ جامه از ریسمان یک تاه بافتن . (منتهی الارب ). سَرد؛ زره بافتن . (منتهی الارب ). عَکش ؛ بافتن تننده خانه را. (منتهی الارب ). هلهلة؛ تنک بافتن جامه را. (منتهی الارب ).
|| تابیدن موی . تاب دادن مویهای هر یک از دولاغ گیسو بهم . موهای هر یک از دو قسمت سر زن را جدا کردن و از رستنگاه بهم تافتن و بصورت رسنی تابیده درآوردن . از هر سوی موی سر زن تارهایی گرفتن و بهم دسته کردن و هر دسته یا لاغی را از رستنگاه بهم تافتن چون رسنی : بافتم و بافتم ، پشت کوه انداختم ، یعنی دسته ٔ گیسوان بهم تابیدم و پشت سر رها کردم . سرج ؛ بافتن موی . تضفیر؛ بافتن گیسو. عقص ؛ بافتن موی را و تاب دادن . (منتهی الارب ).
- بافتن سخن ؛ ادا کردن آن . گفتن آن :
بگویم کنون آنچه زو یافتم
سخن را یک اندر دگر بافتم .

فردوسی .


سخن حجت بشنو که همی بافد
نرم و با قیمت و نیکو چو خز ادکن .

ناصرخسرو.


- بافتن شعر ؛ ساختن آن . سرودن آن . گفتن آن :
نه بود شاعر هر آنکومی ببافد یک دو شعر
نه بود بونصر هر کو را وطن شد فاریاب .

قاآنی .


- بافتن طامات ؛ نمودن آن . پیدا آوردن آن :
یکی از عقل می لافد یکی طامات میبافد
بیا کاین داوری ها را به پیش داور اندازیم .

حافظ.


- بافتن لاف ؛ لاف زدن . گزافه گفتن . بخودستائی اندر شدن :
جواب داد که با من سخن دراز مکن
مباف لاف و بهانه مجوی و قصه مخوان .

سلمان (ازفرهنگ ضیاء).


- دروغ بافتن ؛ دروغ گفتن . بهم کردن و گفتن سخنانی که راست نیست . تکذب . دروغ اختراع کردن . انبشاک . تخلق . اختلاق . (منتهی الارب ) :
همی گوید که از نسل خر عیسی است نسل من
دروغی نو همی بافد که تا من راست پندارم .

سوزنی .


- رطب و یابس بافتن ؛ بهم کردن سخنان خوب و بد. غث و سمین گفتن . از خشک و تر سخن بمیان آوردن . زشت و زیبا سخن کردن . سره و ناسره گفتن .
|| بمجاز، پدید آوردن . ساختن . || سرودن . گفتن . خواندن .

فرهنگ عمید

تاروپود را لابه لای هم کردن در پارچه بافی، قالی بافی، و سایر چیزهای بافتنی، چند رشته موی یا نخ را به هم تابیدن.

گویش اصفهانی

تکیه ای: behrâni
طاری: rišd(mun)
طامه ای: henârdan
طرقی: bâftmun
کشه ای: bâftmun
نطنزی: bâftan


گویش مازنی

/baafetan/ خوابیدن

خوابیدن


گویش بختیاری

بافتن.


واژه نامه بختیاریکا

چیدِن

پیشنهاد کاربران

نسج

بافتن ( پارچه، جوراب، فرش و نظایر آنها ) به ترکی: " توخوماق "
بافتنی به ترکی: " توخومالی "
بافتن مو ( موی دختران و خانمها ) به ترکی: " هؤرمَک "
موی بافته شده ( دختران و خانمها ) به ترکی: " هؤروک "
مویی که قابل بافتن باشد، به ترکی: " هؤرمَلی "

بافتن از کلمه ترکی "bağ" ( باغ ) به معنی پیوند ، گره ، ارتباط , بستگی ، و. . . گرفته شده است که از آن فعل bağımak به معنی گره خوردن، پیوند خوردن ، مرتبط شدن و. . . به دست می آید که از آن مشتق bağıyıp یا صورت درون ادغام شده آن bağıp ( شکل دیگر bağımış ) به دست می آید که به معنی گره خورده ، پیوند خورده ، مرتبط شده و. . . می باشد
bağıp با کاهش و تخفیف و در نهایت حذف تلفظ ( ğ=غ ) به صورت baıp و سپس baap و در آخر "bap" در می آید که بعد با تبدیل "p" به " f " به صورت " baf "یا "باف" در می آید.
"باف" در فارسی به عنوان ریشه مضارع در نظر گرفته می شود و با اضافه کردن حرف "ت" به شیوه ماضی سازی لاتین صورت ماضی "بافت" ایجاد می گردد ( در زبان لاتین برای ماضی سازی با برداشتن پسوند مصدری و اضافه کردن حرف t به آخر بن مصدر اقدام به ایجاد شکل ماضی می گردد )
در نهایت از شکل "بافت" با اضافه کردن "ن" ماقبل مفتوح به شیوه مصدری سازی ژرمانیک صورت مصدری " بافتن " به دست آمده است. ( در زبان های ژرمانیک و در راس آن آلمانی در فرآیند مصدر سازی از پسوند "en" استفاده می شود )
و این گونه است که از ریشه "bağ" ( باغ ) در ترکی به معنی گره ، پیوند ، اتصال به فعل " بافتن" فارسی که عملی است که در آن با گره زدن و پیوند دادن اجزا به یکدیگر سر کار داریم ، می رسیم.

جولاهیدن/


کلمات دیگر: