کلمه جو
صفحه اصلی

حصیربافی

فرهنگ فارسی

شغل و عمل حصیر باف

لغت نامه دهخدا

حصیربافی. [ ح َ ] ( حامص مرکب ) شغل و عمل حصیرباف.

دانشنامه عمومی

حصیربافی به معنی بافت رشته های حاصل از الیاف گیاهی (سلولزی) به کمک دست و ابزار ساده دستی است که طی آن محصولات مختلفی مانند زیرانداز، سفرهٔ حصیری، انواع سبد، انواع ظرف و ... تولید می شود. حصیربافی خود بامبوبافی، مرواربافی، تِرکه بافی، چم بافی و سبد بافی را نیز شامل می شود.چیغ بافی نیز در زیرمجموعهٔ حصیربافی قرار می گیرد با این تفاوت که در روند بافت علاوه بر الیاف گیاهی از نخ پشمی رنگ شده نیز برای ایجاد نقش و طرح های سنتی استفاده می گردد.نبو
روش کار به این صورت است که نخ های دو لای پنبه ای محکم به نام ریسمان بین دو نورد که یکی در بالا به نام سر کار و دیگری به نام پتبند قرار دارند بسته می شود و حصیر بافی از چوب پشت بند آغاز می گردد. حصیر بافان، نی ها را با دست یکی زیر و دیگری را روی نخ تار می بافند و به اصطلاح خنک می کنند پس از بافت هر ردیف حصیر آن را شانه می زنند. شانه، تخته ای چوبی با تعدادی سوراخ است که نخ های تار از میان سوراخ ها می گذرد.
یکی از هنرهای اصیل و سنتی استان سیستان و بلوچستان، هنر حصیربافی است. حصیربافی در منطقه ی سیستان با گویش« اصیل بافی » و در منطقه ی بلوچستان « تگرد » تلفظ می شود و در نقاط دیگر استان به «بوریا بافی » و « پرده بافی » نیز شهرت دارد. « اصیل » از ساقه های نی ساخته می شود و « تگرد » از برگ درختان خرمای وحشی منحنی دار. صنعت حصیربافی در ساخت وسایل کاربردی چون: سجاده، پرده، سبد، زیرانداز، بادبزن، صندوقچه و... کاربرد دارد و برای تهیه ی آن از گیاهان بومی متعددی استفاده می شود.به دلیل شرایط خاص اقلیمی و آب و هوایی، مردم بومی استان سیستان و بلوچستان با هوای گرم و خشک، آفتاب سوزان و کویری، شب های سرد، آب کم و پوشش گیاهی ناچیز مواجه هستند که صنعت حصیربافی را به یکی از صنایع دستی شاخص آن به بدل نموده است. اهمیت این صنعت از آن روست که مواد اولیه ی آن ارزان بوده و در تمامی نقاط استان به راحتی یافت می شود.
ساخت حصیر با دست در مناطق مختلف ایران بسته به نوع مواد خام در دسترس با یکدیگر متفاوت است. برای نمونه در در نوار جنوبی ایران از الیاف نخل خرما و در نوار شمالی ایران از ساقه های برنج و گندم استفاده می شود. از سوی دیگر نوع کاربری لوازم تولیدی بسته به نیاز اهالی آن منطقه از نظر شکل و اندازه تفاوت دارند. در استان اصفهان، حصیربافی در مناطق بیابانی و خشک مانند خور و بیابانک و نایین انجام می شود و مواد خام مورد استفاده الیاف نخل خرما است ولی در شهرستان نجف آباد برای بافت سبدهای حصیری از ترکه های نرم درختان یک ساله یا دو ساله استفاده می شود، سبدهای ساخته شده در نجف آباد، لوده نام دارد و کاربرد آن ها در حمل محصولات باغی و میوه است. در قصرشیرین برای حصیربافی از شاخه های جوان پاجوش درخت خرما استفاده می شود که به آن «فَسیل» گفته می شود.

دانشنامه آزاد فارسی

حَصیربافی (basketry)
حَصیربافی
از صنایع دستی دورۀ باستان (میان سنگی ـ نوسنگی) که برای ساخت طیف گسترده ای از اشیا (از سبد تا مبلمان) به کار می رفت. حصیربافی، بافتن یا تابیدن حصیر، نی، یا دیگر الیاف طبیعیِ محکم و انعطاف پذیر است. تَفت بافت، از انواع مستحکم تر حصیربافی است که بر روی چارچوب سختی، معمولاً از ترکه های درخت بید، بافته می شود. حصیربافی از آغاز قرون وسطا تا اواخر قرن ۱۹ در غرب رواج داشت، لیکن به سبب واردات ارزان و بسته بندی های جانشین، رو به افول نهاد.

پیشنهاد کاربران

بوریا

بوریا گری. . . .


کلمات دیگر: