کلمه جو
صفحه اصلی

علی بن موسی الرضا

دانشنامه عمومی

علی بن موسی الرضا (۱۴۸–۲۰۳ ه‍. ق)، ملقب به رضا و ابوالحسن هشتمین امام شیعیان دوازده امامی بعد از پدرش موسی کاظم و پیش از پسرش محمد تقی می باشد. علی بن موسی در شهر مدینه از نجمه خاتون متولد و در دیار توس از دنیا رفت. رضا در دوره ای زیست می کرد که خلفای عباسی با مشکلات عمده ای از جمله شورش های شیعیان مواجه بودند. مأمون به دنبال راهی برای پیروزی بر این شورش ها تصمیم گرفت رضا را در حکومت دخیل کند، و به همین منظور پست ولیعهدی را به عهدهٔ او گذاشت. مأمون بعدها به اشتباهش پی برد و برای جبران آن به نوشتهٔ بیشتر مورخان تصمیم گرفت به او سم خورانده، او را از سر راهش بردارد. رضا در یکی از روستاهای خراسان که بعدها به مناسبت خاکسپاری اش در آن به مشهد، محل شهادت، تغییر نام یافت به خاک سپرده شد. مقبرهٔ وی سالانه مورد بازدید میلیون ها شیعه از ایران، پاکستان، بحرین، عراق و دیگر کشورها قرار می گیرد.نبو
پیش از امامت ۳۵ سال(سال ۱۴۸ تا ۱۸۳ پس از هجرت)
الــلــهمحمد • علی • فاطمه • حسن • حسینسجاد • باقر • صادقکاظم • رضا • جواد • هادیعسکری • مهدی
در یازدهم ذوالقعدهٔ سال ۱۴۸ هجری قمری مصادف با ۲۹ دسامبر ۷۶۵ میلادی در مدینه در خانهٔ موسی کاظم، امام هفتم شیعیان ۱۲ امامی، پسری به دنیا آمد که بعد از پدرش عهده دار مقام امامت شد. نامش علی بود و بعدها ملقب به رضا شد. در منابع شیعی از او به نام ابوالحسن ثانی یاد می کنند، به این منظور که با پدرش موسی کاظم که ابوالحسن اول خوانده می شد اشتباه نشود. رضا یک ماه پس از مرگ پدربزرگش جعفر صادق در مدینه به دنیا آمد و زیر نظر پدرش کاظم تربیت شد. مادرش نجمه خاتون برده ای از مغرب یا شمال آفریقا بود که مثل حمیده همسر صادق خریداری و آزاد شده بود تا به ازدواج موسی کاظم در بیاید. در منابع شیعی از او به نیکی یاد کرده او را هم مثل حمیده از علما و پاکان می دانند. وقتی از او پرسیدند آیا شیرش برای رضا کفایت می کند پاسخ داد :شیرم برایش کافی است اما علی همه وقت آن را طلب می کند و من وقت کافی برای نماز و عبادت ندارم.

نقل قول ها

علی بن موسی الرضا (۱۴۸–۲۰۳ ق.) (۷۶۵ – ۸۱۸ م) فرزند موسی کاظم، هفتمین نسل از پیامبر اسلام، محمد، هشتمین امام شیعیان، ولی عهد خلافت در دوره مامون عباسی.
• «از حرص و حسادت بپرهیز که این دو، مردمان گذشته را نابود کرد... بخیل نباش که هیچ مؤمن و آزاده ای به بخل گرفتار نمی شود. بخل ضدِّ ایمان است.»بحار الانوار، ج ۷۸، ص ۳۴۶• «از پیشوا و راهنما، مساوات و عدالت خواسته شده است؛ اگر سخنی گفت راست باشد، اگر حُکم نمود عادل باشد، و نسبت به وعده هایش وفا نماید.»الدّرّة الباهرة، ص 37• «اگر مردم خوراکِ خویش را کم کنند و پرخوری ننمایند، بدن هایشان دچار بیماری های گوناگون نخواهد شد.»مستدرک الوسائل، ج ۲، ص ۱۵۵، ح ۳۰• «بخیل را آسایشی نیست، حسود را خوشی نیست، پادشاهان را وفایی نیست، و دروغگو را مروت نیست»تحف العقول، ص ۴۵۰• «بالاترین اندیشیدن، خودشناسی است.»بحار الانوار، ج ۷۸، ص ۳۵۲• «با دوست، فروتن باش؛ از دشمن، دوری کن، و با عمومِ مردم گشاده رو باش.»بحار الانوار، ج ۷۸، ص ۳۵۶• «بهترین اندوختهٔ هر کسی، صدقه است.»عیون الاخبار الرضا، ج ۲، ص ۶۱• «بگو: اگر شما در خانه های خود هم بودید، کسانی که کشته شدن بر آنان نوشته شده ، قطعاً به سوی قتلگاه خویش می رفتند ... و فرمان خداوند همواره روی حساب و برنامه ای دقیق است.» -> آخرین سخن او
• توضیح: این سخن، دو آیه از قرآن است؛ آل عمران ـ ۱۵۴. و احزاب ـ آیه ۳۸.• «ثروت، انباشته نمی گردد مگر با یکی از این پنج خصلت: بخیل بودن، آرزوی دراز داشتن، حریص بر دنیا بودن، بُریدن از خویشاوندان ، آخرت را فدای دنیا کردن.»وسائل الشّیعة، ج ۲۱، ص ۵۶۱، ح ۲۷۸۷۳• «خداوند سه چیز را به سه چیز دیگر پیوند داده است و آن ها جداگانه نمی پذیرد. نماز را با زکات یاد کرده است، هرکس نماز بخواند و زکات ندهد نمازش پذیرفته نیست . شکر خود و شکر از والدین را با هم یاد کرده است. از این رو هر کس از والدین خود قدردانی نکند از خدا قدردانی نکرده است. نیز در قرآن سفارش به تقوا و سفارش به خویشاوندان در کنار هم آمده است، بنابراین اگر کسی به خویشاوندانش رسیدگی و احسان ننماید، با تقوا نیست.»عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص 258• «حج، آرامبخشِ دل هاست.» (به عربی:الحَجُّ تَسکینُ القلُوبِ)الأمالی، طوسی، ص 296• : «اگر تو میلت به ماندهٔ میوه نمی کشد و از آن بی نیازی، بدان که افرادی هستند که به همین میوهٔ نیم خورده نیازمندند.بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۱۰۲، ح ۲۱٫ از کافی، ج ۶، ص ۲۹۷٫• «سکوت دری از درهای دانایی است. سکوت محبّت آورد و بر هر خیری رهنماست.»تحف العقول• «سرورانِ مردم در دنیا، بخشندگان؛ و در آخرت، پرهیزگاران اند.» (در اصل: سادة الناس فی الدنیا الأسخیاء و سادة النّاس فی الآخرة الأتقیاء)صحیفهٔ امام رضا، ص ۲۶۱• «صدقه بده، هرچند کم باشد، زیرا هر کار کوچکی که برای خدا باشد، پس از نیّت راستین، اگر هم کم باشد، امّا بزرگ است.»وسائل الشیعة، ج ۱، ص 87• «مردم بر دو گونه اند: یابنده ای که به یافته هایش بسنده نمی کند و جوینده ای که نمی یابد.»بحارالأنوار، ج ۷۵، ص ۳۴۹• «هر کس در ماه رمضان یک آیه از کتاب خدا را قرائت کند مثل این است که درماه های دیگر تمام قرآن را بخواند.»بحار الانوار ج۹۳، ص۳۴۶• «همنشینی با بدکاران، سبب بدبینی نسبت به خوبان می شود.»تحف العقول• «هدیه، کینه ها را از سینه ها دور می کند.»ترجمه های دیگر:«هدیه، کینه ها را از دل ها می زداید.»• عیون الاخبار الرضا، ج ۲، ص ۷۴• «هر کس با وجود دوری سرایم به زیارتِ من آید، روز قیامت در سه جا به نزدش می روم تا او را از ترس و وحشت های آن رها سازم: هنگامی که نامه های اعمال به راست و چپ پراکنده می گردد، بر پل صراط، و هنگام سنجش اعمال.»الخصال، ج ۱، ص 168• «شیعَتُناالمُسَّلِمُونَلاِ مْرِنا، الْآخِذُونَ بِقَوْلِنا، الْمُخالِفُونَ لاِ عْدائِنا، فَمَنْ لَمْ یَکُنْ کَذلِکَ فَلَیْسَ مِنّا. ترجمه: شیعیان ما کسانی هستند که تسلیم امر و نهی ما باشند،گفتار ما را سرلوحه زندگی در عمل و گفتار خود قرار دهند، مخالف دشمنان ما باشند و هر که چنین نباشد از ما نیست.» جامع الاحادیث ج 1 ص 171• «مَنْ تَذَکَّرَمُصابَنا، فَبَکی وَ اءبْکی لَمْ تَبْکِ عَیْنُهُ یَوْمَ تَبْکِی الْعُیُونُ، وَ مَنْ جَلَسَ مَجْلِسا یُحْیی فیهِ اءمْرُنا لَمْ یَمُتْ قَلْبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ. ترجمه: هر که مصائب ما اهل بیت عصمت و طهارترا یادآور شود و گریه کند یا دیگری را بگریاند، روزی که همه گریان باشند او نخواهد گریست ، و هر که در مجلسی بنشیند که علوم و فضائل ما گفتهشود همیشه زنده دل خواهد بود.» بحار الانوار ج 49 ص 90• «إ لاّ اءنْ یَکُونَ فیهِ ثَلاثُخِصالٍ: سُنَّهٌ مِنَاللّهِ وَ سُنَّهٌ مِنْ نَبیِّهِ وَ سُنَّهٌ مِنْ وَلیّهِ، اءمَّاالسَّنَّهُ مِنَ اللّهِ فَکِتْمانُ السِّرِّ، اءمَّاالسُّنَّهُ مِنْ نَبِیِّهِ مُداراهُالنّاسِ، اَمَّاالسُّنَّهُ مِنْ وَلیِّهِ فَالصَّبْرُ عَلَی النائِبَهِ. ترجمه: مؤمن واقعى نیست ، مگر آن که سه خصلت در او باشد : سنتى از پروردگارش و سنتى از پیامبرش و سنتى از امامش . اما سنت پروردگارش ، پوشاندن راز خود است ، اما سنت پیغمبرش ، مدارا و نرم رفتارى با مردم است ، اما سنت امامش صبر کردن در زمان تنگدستى و پریشان حالى است .» اصول کافى ، ج 3 ، ص 339• «زمانی بر مردم خواهد آمد که در آن عافیت ده جزء است و نه جزء آن کنارهگیری از مردم و یک جزء دیگر آن در خاموشی است.»تحفت العقول ص470• «گواه باشید که این پسرم وصی و سرپرست و جانشین بعد از من می باشد، کسی که من دِینی از او بر گردن دارم، آن را از این پسرم بگیرد، کسی که من به او وعده ای داده ام، انجام آن را از او بخواهد و کسی که ناگزیر از دیدار با من است، از راه نامه نگاری با او با من در پیوند باشد.» ، اثبات الهداة، ۲۲۹/۳ -> موسی کاظم
• «و قبری که در طوس است چه مصیبتی در آن است، که پیوسته آتش حسرت در درونم افروزد / ناله های جانسوز تا روز حشر، تا روزی که حق تعالی برانگیزد و ظاهر گرداند قائمی را که فرج می دهد و زایل میگرداند از ما غم را و شدت ها را.» -> دعبل خزاعی
• «بدون تردید می توان گفت نخستین بنیانگذار «گفت وگوی تمدن ها و ادیان» در شرق جهان، |علی ابن موسی الرضا (ع) بوده اند. مجالس مناظره و بحثی که در مرو - ترکمنستان فعلی که در خراسان بزرگ. پایتخت بنی عباس بوده- با بزرگان نصاری، صابیین، مسیحیت، یهودیت، مجوس و مسلمانان فرق مختلف شیعه و سنی تشکیل دادند، گفت وگوی واقعی بین تمدن ایران و رم و ادیان مختلف اسلام و غیراسلام را به نمایش گذاشت.» روزنامهٔ شرق،۱۶ / ۶ / ۱۳۹۳، شماره ۲۱۰۷ -> محمدرضا نوراللهیان
• «می توان گفت بهترین هدیه پیامبر اسلام (ص) به ایران اسلامی همین فرزند ایشان است که تنها معصومی است که در ایران از خاندان پیامبر دفن شده اند.» روزنامهٔ شرق،۱۶ / ۶ / ۱۳۹۳، شماره ۲۱۰۷ -> محمدرضا نوراللهیان
• «افتخار همه ما ایرانیان که هر چه داریم از لطف او و مرقد پاک او داریم و کیست در این سرزمین که عاشق خاندان رسالت باشد و عاشق زیارت آن امام همام باوفای رئوف در ارض خراسان نباشد؟» -> حسن روحانی


کلمات دیگر: