کلمه جو
صفحه اصلی

مغناطیس


مترادف مغناطیس : آهن ربا، مگنت

فارسی به انگلیسی

magnet

فارسی به عربی

مغناطیس

عربی به فارسی

اهن ربا , مغناطيس , جذب کردن


مترادف و متضاد

loadstone (اسم)
اهن ربا، چیز جذاب، سنگ آهن کش، اکسید طبیعی اهن، مغناطیس

magnet (اسم)
اهن ربا، مغناطیس

magneto (اسم)
مغناطیس، ماگنتو، دارای مغناطیس

آهن‌ربا، مگنت


فرهنگ فارسی

یک نوع سنگ آهن که درکانهای مخصوص به شکل سنگ سیاه پیدامی شودوخاصیتش آنست که آهن رابه خودجذب میکند
( اسم ) اکسید طبیعی مغناطیسی آهن را گویند که خاصیت جذب براده های آهن را دارد . رنگش سیاه و وزن مخصوصش بین ۴/۹ تا ۵/۲ و سختیش بین ۵/۵ تا ۶/۵ است [ جانب تحفظ وتیقظ رابی رعایت گرداند هر آینه تیر آفت را جان هدف ساخته باشد و تیغ بلا را بمغناطیس جهل سوی خود کشیده ...] ( کلیله . مصحح مینوی . ۲۸۳ ) توضیح در صنعت انواع مختلف مغناطیس میسازند.

فرهنگ معین

(مِ ) [ یو. ] (اِ. ) ۱ - آهن ربا، نوعی سنگ که آهن را به خود جذب می کند. ۲ - هر چیز جذب کننده ، جاذبه .

لغت نامه دهخدا

مغناطیس. [ م َ / م ِ ] ( معرب ، اِ ) آن سنگ که آهن به خود کشد. ( مهذب الاسماء ). سنگ آهن ربای. مَغنَطیس. مَغنیطیس. ( منتهی الارب ). مأخوذ از یونانی ، سنگ آهن ربا. ( ناظم الاطباء ). به لغت یونانی ، سنگ آهن رباباشد... و به حذف الف هم به نظر آمده است که مغنطیس باشد و مقناطیس هم درست است. ( از برهان ) ( از آنندراج ). مأخوذ از یونانی مغنتس یا مغنیتس . ( حاشیه برهان چ معین ). اکسید طبیعی آهن مغناطیسی دائمی است. در دستگاه مکعبی متبلور می شود. بعضی از اقسام آن ، خود خاصیت آهن ربایی دارند می توانند ذرات ریز آهن را جذب کنند. نام آن از کلمه «ماگنس » به معنی آهن ربا آمده است. بر روی چینی بی لعاب اثر سیاه رنگی می گذارد. آهن مغناطیسی. ( از فرهنگ اصطلاحات علمی از انتشارات بنیاد فرهنگ ایران ). اکسید طبیعی آهن را گویند که خاصیت جذب براده های آهن را دارد. فرمولش Fe3o4 می باشد. رنگش سیاه و وزن مخصوصش بین 4/9 تا 5/2 و سختیش بین 5/5 تا 6/5 است : واندر کوههای فرغانه... سنگ مغناطیس و داروهای بسیاراست. ( حدود العالم ). و اندر [ ناحیت کرمان ] معدن زر و سیم است و مس و سرب و مغناطیس. ( حدود العالم ).
چون آهن سوده که بود بر طبقی بر
در زیر طبق مانده ز مغناطیس احجار.
منوچهری.
همانا سنگ مغناطیس گشته ست
ز بهر جان ما هر یک ستاره.
ناصرخسرو ( دیوان چ مینوی ص 460 ).
نگویی سنگ مغناطیس ، آهن چون کشد با خود
سرب الماس را برّد که این حکمت ز بر دارد.
ناصرخسرو.
چه اگر...جانب تحفظ و تیقظ را بی رعایت گرداند هرآینه تیر آفت را جان هدف ساخته باشد و تیغ بلا را به مغناطیس جهل سوی خود کشیده. ( کلیله و دمنه چ مینوی ص 283 ).
کششهایی بدان رغبت که باید
چو مغناطیس کاهن را رباید.
نظامی.
که مغناطیس اگر عاشق نبودی
بدان شوق آهنی را چون ربودی.
نظامی.
دل نماند بعد از این با کس که گر خود آهن است
ساحر چشمت به مغناطیس زیبایی کشد.
سعدی.

فرهنگ عمید

نوعی سنگ آهن که در معدن های مخصوص به شکل سنگ سیاه پیدا می شود و آهن را به خود جذب می کند، آهن ربا.
* مغناطیس زمین: (فیزیک ) کرۀ زمین یک میدان مغناطیسی دارد که در مرکز زمین واقع شده و یکی از دو سر آن تقریباً در قطب شمال و سر دیگر در قطب جنوب است و یک عقربۀ مغناطیسی موازی امتداد شمال و جنوب کرۀ زمین قرار میگیرد.
* مغناطیس انسانی: = مانیتیسم

نوعی سنگ آهن که در معدن‌های مخصوص به‌شکل سنگ سیاه پیدا می‌شود و آهن را به ‌خود جذب می‌کند؛ آهن‌ربا.
⟨ مغناطیس زمین: (فیزیک) کرۀ زمین یک میدان مغناطیسی دارد که در مرکز زمین واقع شده و یکی از دو سر آن تقریباً در قطب شمال و سر دیگر در قطب جنوب است و یک عقربۀ مغناطیسی موازی امتداد شمال و جنوب کرۀ زمین قرار میگیرد.
⟨ مغناطیس انسانی: = مانیتیسم


دانشنامه عمومی

مغناطیس واژه ای است که برای نشان دادن پاسخ میکروسکوپی ماده به میدان مغناطیسی بکار می رود؛ و فاز مغناطیسی ماده را نسبت به این پاسخ دسته بندی می نماید. برای نمونه شناخته شده ترین فاز مغناطیس فرومغناطیس است که در آن ماده میدان پایدار مغناطیسی را در خود ایجاد می کند. نیکل، کروم، آهن، گادولینیوم و آلیاژهایشان ازین دسته اند. البته همهٔ مواد پاسخی در برابر میدان مغناطیسی ار خود نشان می دهند. برخی مانند پارامغناطیس جذب میدان می شوند و برخی دیگر مانند دیامغناطیس از میدان رانده می شوند. برخی دیگر هم رفتارهای پیچیده تری دارند. اثر میدان بر برخی مواد قابل چشم پوشی است که آن ها را نامغناطیس می نامند. آلومینیوم، مس، آب و گاز ها ازین دسته اند.نبو
یک ماده می تواند چندین فاز (حالت) مغناطیسی را دارا باشد زیرا دما، فشار و شدت میدان بر فاز (یا همان حالت) مغناطیسی تأثیرگذار خواهد بود.
نوشتار اصلی پیشینهٔ مغناطیس
ارسطو و طالس را می توان نخستین کسانی دانست که دربارهٔ مغناطیس گفتگو داشته اند. البته در همین زمان (۶۰۰ پیش از میلاد) پزشک بنام هندی سوشروتا، آهنربا را در جراحی بکار می برده است.

دانشنامه آزاد فارسی

مِغناطیس (magnetism)
آهن ربا
آهن ربا
پدیده های مرتبط با میدان مغناطیســی. میدان های مغناطیسی بر اثر حرکت ذرات باردار تولید می شوند. در آهن رباهای الکتریکی، الکترون ها در پیچه یا سیم متصل به باتری به حرکت در می آیند و در آهن رباهای دایمی، الکترون های چرخان در اتم ها، تولید میدان می کنند.پذیرفتاری(پذیرفتاری). مواد از لحاظ آمادگی برای آهن ربا شدن براثر میدان مغناطیسی با هم تفاوت دارند. موادی که به آهن ربای قوی بدل می شوند، مثل آهن، کبالت، و نیکل، مواد فِرومغناطیسنامیده می شوند. این امر به سبب تشکیل نواحی معروف به حوزهدر آن هاست که در آن، اتم ها، به سبب الکترون های چرخانشان مغناطیس های ضعیفی اند که هم جهت می شوند و ناحیه هایی با خاصیت مغناطیسی قوی تر پدید می آورند. اگر مواد مغناطیسی تا دمای کوریگرم شوند، خاصیت مغناطیسی شان را از دست می دهند. بیشتر مواد دیگر که به طور ضعیف به طرف آهن رباهای قوی کشیده می شوند، مواد پارامغناطیساند. خاصیت مغناطیسی اتم های این مواد به قدری کم است که تشکیل حوزه نمی دهند. آهن ربا مواد دیامغناطیسرا به صورت ضعیف دفع می کند، زیرا الکترون های اتم های این مواد درخلاف جهت نیروی مغناطیس واردشده عمل می کنند. مواد پادفِرومغناطیسپذیرفتاری بسیار کمی دارند که با افزایش دما افزایش می یابد. پدیده ای مشابه در موادی مانند فِریت ها را فِرومغناطیس می گویند.
کاربرد مغناطیس. علاوه بر کاربرد عام در دینام ها، موتورهای برقی، و دستگاه های قطع و وصل، در فناوری پیشرفته نیز بسیار حایز اهمیت است. مغناطیس در شتاب دهنده های ذرات برای پژوهش های هسته ای، حافظه های اطلاعاتی رایانه ها، ضبط های نواری، و در زمزاییکنیز کاربرد دارد.
تاریخچه. خاصیت آشنای آهن ربا، که قدرت جذب مواد آهنی است، از زمان تالسشناخته بود. نام مگنت (آهن ربا) از نام شهر ماگنِسیا، منیزای فعلی، در آسیای صغیر گرفته شده است که برای اولین بار مادۀ طبیعی مغناطیسی در مجاورت آن پیدا شد. این مادۀ معدنی، که مگنتیتیا آهن ربای طبیعی نامیده شد، محتوی مقدار درخور توجهی اکسیدهای آهن است. پیش از ساخت و کاربرد قطب نمای مصنوعی از این ماده به منزلۀ قطب نمای اولیه استفاده می کردند. ویلیام گیلبرت، دانشمند دورۀ ملکه الیزابت و پدر نظریۀ مغناطیس، خواص معروف آهن ربا را شرح داد و زمین را هم نوعی آهن ربا دانست. در ۱۸۲۰، هانس اورستدپدیدۀ الکترومغناطیس را کشف کرد. ویژگی میدان مغناطیسی یا نواحی جذب و دفع مغناطیسی در اطراف هر آهن ربا را مایکل فارادیبررسی کرد. فارادی به جای آن که قطب های مغناطیسی جذب کننده و دفع کنندۀ فاقد دخالت محیط را درنظر بگیرد، محیط را دارای خطوط نیروی مغناطیسی درنظر گرفت که حاکی از جهت نیروی مغناطیسی در هر نقطه بودند.
خواص مغناطیسی. همۀ مواد کم وبیش از خاصیت مغناطیسی برخوردارند. خاصیت مغناطیسی، هرقدر هم خفیف باشد، با استقرار ماده در میدان شدید مغناطیسی مشاهده شدنی است. بسیاری از مواد دارای خاصیت پارامغناطیسی اند و درحالی که محورهای مغناطیسی شان به موازات نیروی مغناطیس کننده است، به آهن ربا تبدیل می شوند. شمار اندکی از مواد، ازجمله بیسموت، خاصیت دیامغناطیسی دارند. این مواد درحالی به آهن ربا تبدیل می شوند که محورشان زاویه ای ۱۸۰ درجه با نیروی مغناطیس کننده بسازد. آهن، نیکل، کبالت، و بعضی آلیاژهای این فلزات همگی فِرومغناطیس اند، ولی اندازۀ آهنربا شدنشان به نیروی مغناطیس کننده و پیشینۀ مغناطیسی شان بستگی دارد. به علاوه، اگر نیروی مغناطیس کننده افزایش یابد، خاصیت آهن ربایی به حد اشباع می رسد؛ حدی که در آن شدت قطب، بیشینه خواهد شد.
آهنربای مولکولی. هنگامی که آهن ربایی را می شکنیم و آن را به دو قسمت می کنیم، به دو نیمه آهن ربا نخواهیم رسید که یکی شان قطب شمال و دیگری قطب جنوب باشد. در محل شکستگی آهن ربا، دو قطب جدید پدید می آید. بنابر نظر ویلهلم وِبِر، هر آهن ربای متشکل از ذرات مغناطیسی یا حوزه های مغناطیده ای است که امروزه ابعادشان را در حد مولکول می دانیم. بنا به نظر جِی آلفرد ایوینگ، از آن جا که عمل مغناطش، بدون ایجاد هیچ تغییری در ویژگی های شیمیایی و وزن نمونه، فقط در آن خواص مغناطیسی پدید می آورد، مواد آهن رباشونده را می توان متشکل از آهن رباهایی مولکولی دانست. بنابر این نظریه، هر تکه آهن معمولی از آهن رباهایی مولکولی تشکیل می شود که به صورت کاملاً تصادفی آرایش یافته اند. این آرایش درهم آهنرباها منجر به خنثی شدن خواص مغناطیسی و بی اثر بودن آن در خارج از جسم می شود. هنگامی که آهن در میدان مغناطیسی قرار می گیرد، بی نظمی آرایش از بین می رود و محور آهن رباهای مولکولی با میدان خارجی موازی می شود. در این حالت، دو سر تکه آهن تبدیل به قطب های آزاد می شود و در نواحی میانی آن، به سبب خنثی شدن متقابل قطب های ناهمنام، آثار مغناطیسی ضعیفی پدید می آید. ظهور قطب های جدید در آهن رباهای شکسته را این نظریه توضیح می دهد، و به کمک آن دانسته می شود که حالت اشباع زمانی پدید می آید که همۀ آهن رباهای مولکولی به صورتی منظم جهت گیری کنند. به این ترتیب، ناپدیدشدن خواص مغناطیسی با برگشت نسبی به وضعیت بی نظمی مولکول ها توضیح داده می شود.
نظریۀ مگنتون(نظریۀ مگنتون). پیِر وایسدر اوایل قرن ۲۰ وجود مگنتون را به مثابۀ ذره ای بنیادی و دارای خاصیت مغناطیسی مطرح ساخت. این ذره مشابه با الکترون، ذرۀ بنیادی بار الکتریکی، در نظر گرفته می شود. فیزیک دانانی ازجمله آلبرت اینشتین، دِهاس، و نیلس بوربه بسط این نظر پرداختند. جریان الکتریکیِ در حال گذر از پیچه ای دایره ای، میدانی مغناطیسی شبیه به میدان آهن ربایی میله ای تولید می کند که در امتداد محور پیچه قرار داشته باشد. نظریۀ الکتریکی ماده خواص مغناطیسی اجسام را به حرکت مداری الکترون ها در اتم ها نسبت می دهد. در نظریۀ کوانتومیاتم، که نخستین بار بور آن را مطرح کرد، از نظریۀ مگنتون حمایت شد و متعاقب آن، اوتو اشترنو والتر گرلاخشواهد تجربی مستقیمی از وجود گشتاور مغناطیسی مدارهای الکترون را به دست آوردند (۱۹۲۱).

فرهنگستان زبان و ادب

{magnetics} [فیزیک] شاخه ای از فیزیک که در آن پدیده های مغناطیسی بررسی می شود
{magnetism} [فیزیک] هر پدیدۀ مربوط به میدان های مغناطیسی و اثر آنها بر ماده

جدول کلمات

کهربا

پیشنهاد کاربران

آهنربا - آهنکش
کِشَند
( جزر و ) مد برای مغناطیس
( همچون ( رعد و ) برق برای الکتریسیته )

کشنده_جذب کننده_جاذب

سوسنگینا
( واژه" سوسنگ" به معنای سنگ سویابی ( جهت یابی ) را می توان در برابر lodestone که مترادف با magnet است، به کار برد. لذا واژه "سوسنگین" ( همچون رنگین، سیمین، آهنین و . . . ) را نیز می توان برای magnetic به کار گرفت. همچنین واژه "سوسنگینا" ( همچون ژرفا، پهنا، درازا و . . . ) را نیز برای magnetism استفاده کرد )

اهنربا. . . . . .


کلمات دیگر: