کلمه جو
صفحه اصلی

بنی نضیر

دانشنامه عمومی

بنی نضیر نام یکی از قبایل یهودیان ساکن در مدینه بود که در قلعه هایی که در اطراف شهر ساخته بودند زندگی می کردند و بعد از ورود اسلام به مدینه به مخالفت با پیامبر اسلام پرداختند. در منابع اسلامی جنگ احزاب از موارد دشمنی های قبیله بنی نضیر با پیامبر اسلام شناخته می شود. روزی که پیامبر اسلام برای ماجرائی به کنار قلعه های بنی نضیر آمده بود توطئه کردند که از بالای قلعه سنگی بر سر او بیندازند، پیامبر مطلع شده بلافاصله به مدینه آمد و پیغام داد که چون شما پیمان شکنی کردید و نقشه قتل مرا طرح کردید باید ده روز دیگر از مدینه خارج شوید. اگر پس از ده روز خارج نشوید کشته خواهید شد.از طرفی رئیس منافقان یعنی عبدالله بن ابی برای یهودیان پیغام داد که ما دو هزار نفر به کمک شما می فرستیم، آن ها فریب خورده مقاومت کردند. پیامبر با سربازان اسلام به سوی آن ها حرکت کرده آن ها را محاصره کرد، این محاصره مدت بیست روز طول کشید، تا بالاخره آنان تسلیم شدند و از آن سرزمین رفتند و اموال بسیاری از خود به جای گذاردند که بین مهاجران و انصار تقسیم شد.
نقد روایات ابن اسحاق و واقدی از سرانجام بنی قریظه

دانشنامه آزاد فارسی

بنی نَضیر
نام یکی از قبایل یهود عربستان و همچنین یکی از غزوات پیامبر (ص). حضرت محمد (ص) در ۶ ق عده ای را برای هدایت بنی عامر فرستاد، ولی عامر بن طفیل با گروهی بر سر فرستادگان پیامبر (ص) ریختند و آنان را کشتند. تنها یک نفر از این میان نجات یافت که در سر راه مدینه دو تن از بنی عامر را کشت. آنان کسی را نزد پیامبر (ص) فرستادند و خواستار خون بهای دو عامری شدند. پیامبر (ص) از بنی نضیر که هم پیمان عامری ها بودند در حل این مسئله یاری خواست. بنی نضیر در ظاهر پذیرفتند، ولی قصد جان پیامبر (ص) را کردند. پیامبر (ص) از این امر آگاهی یافت و به آنان دستور داد مدینه را ترک کنند. آنان با وعدۀ عبدالله بن اُبَیّ که دو هزار نفر را برای یاری آنان می فرستد، در برابر پیامبر (ص) ایستادند. مسلمانان ۱۵ روز قلعۀ بنی نضیر را محاصره کردند تا سرانجام آنان تسلیم شدند. پس از عزیمت بنی نضیر به شام، پیامبر (ص) خانه ها و زمین هایشان را بین مهاجرین تقسیم کرد. در غزوۀ بنی نضیر حضرت علی (ع) پرچمدار مسلمانان بود و در همین غزوه بود که مسلمانان از نوشیدن شراب منع شدند.

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] بنی نضیر، نام یکی از قبیله های یهود ساکنِ مدینه تا نخستین سال های هجرت است. آنها پیش از ظهور اسلام در یثرب (مدینه) ساکن شدند. پس از هجرت پیامبر به مدینه، بنی نضیر در شمار دیگر یهودیان با مسلمانان، پیمان مصالحه بستند و عهد کردند که در صورت حمله دشمنان به مدینه در کنار مسلمانان به دفاع بپردازند و از تأمین مالی و جانی کفار قریش و برقراری روابط تجاری با آنان خودداری کنند. اما از آنجا که بنی نضیر پیمان خود را زیر پا گذاشتند، پیامبر اسلام به جنگ با آنان پرداخت که به غزوه بنی نضیر مشهور شد.
«بنی نضیر» از دو کلمه تشکیل شده است:
← بنی (بنین)
«بنی نضیر» طایفه ای از یهودیان ساکن در مدینه بودند که در روند حوادث صدر اسلام نقش داشتند، روابط قبیلگی، توان بالای نظامی و اقتصادی و دامنه نفوذ فرهنگی آنان، باعث چنین جای گاهی شده بود. قبیله بنی نضیر پیش از ظهور اسلام در یثرب (مدینه) ساکن شدند.
منشأ بنی نضیر
درباره منشأ آنان روایات متفاوت است.
← نظر یعقوبی
...

پیشنهاد کاربران

غزوه ای که مسلمانان بدون انکه جنگی رخ دهد صاحب غنیمتی بزرگ شدند

بنی نضیر ، قبیلة یهود ساکن در مدینه تا نخستین سالهای هجرت و نام یکی از غزوات پیامبر در سال چهارم هجری . قبیلة بنی نضیر پیش از ظهور اسلام در یثرب ( مدینه ) ساکن شدند. دربارة منشأ آنان روایات متفاوت است . یعقوبی آنها را طایفه ای از قبیلة جُذام * می داند که یهودی شدند و در کوه نضیر اقامت گزیدند و از آن پس به نام این کوه خوانده شدند ( ج 2، ص 49 ) . روایت دیگر آنان را از نسل هارون بن عمران دانسته که پس از وفات موسی علیه السّلام و پیش از مهاجرت قبایل عرب اوس و خزرج بدانجا که به سبب سیل عَرِم صورت گرفت ، در آن ناحیه ساکن شده بودند ( ابوالفرج اصفهانی ، ج 22، ص 343ـ344؛ ابن اثیر، ج 1، ص 410؛ نیز رجوع کنید به یهود در همین دانشنامه ) بر پایة گزارشهایی از این دست ، به دنبال جنگ رومیان با یهود ( 70 میلادی ) بنی نضیر نیز مانند دیگر قبایل یهود به حجاز گریختند و در بُطْحان از نواحی مدینه ساکن شدند ( ابوالفرج اصفهانی ، ج 22، ص 344؛ یاقوت حموی ، ج 5، ص 290؛ د. جودائیکا ، ذیل «نضیر» ) . ابن سعد ( ج 2، ص 57 ) منزلگاه آنان را ناحیة الغَرْس ذکر کرده است . بنی نضیر و سایر یهودیان ساکن مدینه ثروت فراوانی گرد آوردند. پس اوس و خزرج برای غلبه بر یهودیان از غسانیان کمک خواستند. غسانیان با سپاهی به حجاز آمدند و بسیاری از یهودیان را کشتند و از آن پس اوس و خزرج بر یهودیان مسلط شدند ( ابوالفرج اصفهانی ، ج 22، ص 344ـ 345 ) ، بعدها بنی نضیر، در نزاعهای اوس و خزرج جانب اوس را می گرفتند ( حلبی ، ج 2، ص 264 ) .
مقارن ظهور اسلام ، و پیش از جنگ اُحد قبیلة بنی نضیر ظاهراً با ابوسفیان ارتباط داشتند ( د. اسلام ، چاپ دوم ، ذیل «نضیر، بنو» ) . پس از هجرت پیامبر به مدینه ، بنی نضیردر شمار دیگر یهودیان با مسلمانان ، پیمان مصالحه بستند و عهد کردند که در صورت حملة دشمنان به مدینه در کنار مسلمانان به دفاع بپردازند و از تأمین مالی و جانی کفار قریش و برقراری روابط تجاری با آنان خودداری کنند ( ابن هشام ، ج 2، ص 148ـ150 ) . اما از آنجا که بنی نضیر پیمان خود را زیر پا گذاشتند، در ربیع الاول چهارم هجری ( ابن سعد، همانجا؛ قس ذهبی ، ص 243 ) غزوة بنی نضیر به وقوع پیوست .
در این سال ، عمروبن امیه که از بئر مَعونَه * بازمی گشت دو تن از افراد قبیلة بنی عامر را، که از پیامبر امان داشتند، کشت .
عامربن طُفَیل از پیامبر دیه طلب کرد ( ابن هشام ، ج 3، ص 199؛ حلبی ، ج 2، ص 263 ) و پیامبر صلّی اللّه علیه وآله و سلّم برای پرداخت دیه از بنی نضیر که هم پیمان بنی عامر بودند کمک خواست ( ابن سعد، همانجا؛ طبری ، ج 2، ص 551؛ واقدی ، ج 1، ص 364 ) . بنی نضیر کمک به پیامبر را پذیرفتند، اما در توطئه ای برای قتل ایشان ، عمروبن جِحاش را مأمور کردند که آن حضرت را در پای دیوار قلعه با سنگی از پای درآورد ( ابن هشام ، ج 3، ص 199ـ200 ) . پیامبر از طریق وحی از نیرنگ آنان آگاه شد و به ایشان ده روز مهلت داد تا با اموال منقول خود، جز اسلحه ، از مدینه خارج شوند و سالانه برای برداشت محصول خرما بازگردند ( واقدی ، ج 1، ص 369؛ ابن هشام ؛ یعقوبی ؛ د. جودائیکا ، همانجا ) .
عبدالله بن اُبَی ، رئیس منافقان مدینه ، بنی نضیر را از اطاعت پیامبر بازداشت و وعده داد که همراه با بنی قُرَیظَه * از آنان دفاع کند ( واقدی ، ج 1، ص 368؛ طبری ، ج 2، ص 553 ) . ازینرو پیامبر، عبداللّه بن مَکتوم را در مدینه جانشین خود قرار داد و با لشکری به فرماندهی علی علیه السلام ( واقدی ، ج 1، ص 371؛ ابن هشام ، همانجا ) ، پانزده روز ( طبری ؛ ابن سعد، همانجاها ) یا شش شب ( ابن هشام ، ج 3، ص 200 ) بنی نضیر را در محاصره گرفت . در دورة محاصره ، عَزْوَک یهودی به پیامبر سوءقصد کرد که به دست علی علیه السلام کشته شد ( واقدی ، ج 1، ص 371 ) . سپس پیامبر فرمان داد تا درختان خرمای بنی نضیر در بُوَیْرَة را قطع کنند ( یاقوت حموی ، همانجا؛ ابن کثیر، ج 4، ص 77؛ بکری ، ج 1، ص 285 ) . سرانجام یهودیان تسلیم شدند و پذیرفتند که تنها با یک بار شتر از اموالشان ، بجز اسلحه و نقره و طلا، از مدینه خارج شوند ( یعقوبی ، ج 2، ص 48ـ49؛ حلبی ، ج 2، ص 266؛ واقدی ، ج 1، ص 372 ) . بعضی از آنان از جمله حُیَیّبن اَخطب که دخترش صفیه پس از فتح خیبر در سال هفتم هجری به همسری پیامبر درآمد و ابی الحقیق ( همسر اول صفیه ) ، به خیبر رفتند، و برخی به شام مهاجرت کردند ( حلبی ، ج 2، ص 84، 207؛ ابن کثیر، ج 4، ص 75ـ76، 196ـ 198؛ ابن اثیر، ج 2، ص 122 ) . از آنجا که جنگی در نگرفته بود اموال برجای مانده در حکم غنیمت نبود و تصرّف در آن به اختیار پیامبر بود ( حشر: 6ـ 8 ) ازینرو پیامبر با توافق انصار آن را میان مهاجران تقسیم کرد تا وظیفة حمایت از مهاجران توسط انصار پایان پذیرد ( ابن هشام ، ج 3، ص 201ـ202؛ ابن اثیر، ج 2، ص 119؛ حلبی ، ج 2، ص 85؛ حسنی ، ص 439 ) .
سورة حشر ( آیات 1ـ17 ) دربارة غزوة بنی نضیر و اخراج این قبیله است . پیامبر صلّی اللّه علیه وآله وسلّم ، نیز بنی نضیر را میان قوم خود مانند بنی مُغیره در قریش می دانست ( ابن سعد، ج 2، ص 58؛ واقدی ، ج 1، ص 375 ) . شعرایی چون قَیْس بَحْر الاَشْجَعی ، سَمّاک یهودی و عباس بن مِرداس سُلَمی قصیده هایی در آوارگی و کشته شدن کعب بن اشرف و مدح رجال بنی نضیر سروده اند ( ابن هشام ، ج 3، ص 205ـ213؛ آیتی ، ص 339 ) .
منابع : علاوه بر قرآن ؛ محمدابراهیم آیتی ، تاریخ پیامبر اسلام ، چاپ ابوالقاسم گرجی ، تهران 1359 ش ؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ ، بیروت 1405/ 1985؛ ابن سعد، الطبقات الکبری ، بیروت 1405/ 1985؛ ابن کثیر، البدایة و النهایة ، بیروت 1415/1995؛ ابن هشام ، السیرة النبویة ، چاپ مصطفی سقّا، ابراهیم ابیاری ، و عبدالحفیظ شلبی ، مصر 1936؛ علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی ، الاغانی ، بیروت 1955؛ عبدالله بن عبدالعزیز بکری ، معجم ما استعجم من اسماء البلاد و المواضع ، چاپ مصطفی سقّا، بیروت 1403/1983؛ هاشم معروف حسنی ، سیرة المصطفی ، بیروت 1406/1986؛ علی بن ابراهیم حلبی ، السیرة الحلبیّة ، بیروت . . .


کلمات دیگر: